The Constitution of India
अनुच्छेद 62
राष्ट्रपतीचे रिक्त पद भरण्याकरिता निवडणूक घेण्याची मुदत आणि निमित्तवशात् रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडून आलेल्या व्यक्तीचा पदावधी
राष्ट्रपतीचे रिक्त पद भरण्याकरिता निवडणूक घेण्याची मुदत आणि निमित्तवशात् रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडून आलेल्या व्यक्तीचा पदावधी.—(1) राष्ट्रपतीचा पदावधी संपल्यामुळे रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडणूक घ्यावयाची असेल तेव्हा, तो अवधी संपण्यापूर्वी ती निवडणूक पूर्ण करण्यात येईल. (2) राष्ट्रपतीचा मृत्यू झाला, त्याने राजीनामा दिला किंवा त्यास पदावरून दूर केले गेले या कारणामुळे किंवा अन्यथा रिक्त होणारे त्याचे पद भरण्याकरिता, ते पद रिक्त झाल्याच्या दिनांकानंतर शक्य तितक्या लवकर आणि कोणत्याही परिस्थितीत त्या दिनांकापासून सहा महिन्यांच्या आत, निवडणूक घेण्यात येईल आणि रिक्त पद भरण्याकरिता निवडून आलेली व्यक्ती, अनुच्छेद 56 च्या तरतुदींना अधीन राहून आपले पद ग्रहण केल्याच्या दिनांकापासून पाच वर्षांच्या पूर्ण अवधीपर्यंत, पद धारण करण्यास हक्कदार असेल. 24
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
घटनाकारांनी सर्वोच्च घटनात्मक पदात सातत्य राखण्याचा उद्देश ठेवला होता. कलम 62 मुळे अध्यक्षपदात दीर्घकाळ रिक्तता राहू नये—ती अपेक्षित (कार्यकाळाची समाप्ती) असो वा आकस्मिक (मृत्यू, राजीनामा, पदच्युती). आपत्कालीन निवडणुकीसाठी सहा महिन्यांची मर्यादा ठरवून आणि नव्याने निवडलेल्या राष्ट्रपतींना पूर्ण नवा कार्यकाळ देऊन, ही तरतूद तातडी आणि स्थैर्य यांचा समतोल साधते; त्यामुळे प्रजासत्ताक नेता-विरहित राहण्याचा धोका आणि पर्यायी राष्ट्रपतीने किती काळ सेवा करावी या वादालाही आळा बसतो.
सामान्य गृहितके
धरण: जर राष्ट्रपतींचे निधन झाले किंवा त्यांनी राजीनामा दिला, तर त्यांच्या जागी निवडलेला व्यक्ती फक्त मूळ पाच वर्षांचा उरलेला कार्यकाळच पूर्ण करतो.
घटना: कलम 62(2) स्पष्टपणे सांगते की नव्याने निवडलेले राष्ट्रपती शपथविधीच्या तारखेपासून पूर्ण पाच वर्षांचा कार्यकाळ भोगतात; ते केवळ पूर्वसुरींचा उरलेला कालावधी भरणार नाहीत.
धरण: राष्ट्रपतींच्या मृत्यू किंवा राजीनाम्यानंतर निवडणुका घेण्यासाठी कोणतीही कालमर्यादा ठरवलेली नाही.
घटना: घटना रिक्तता निर्माण झाल्याच्या तारखेपासून अशा निवडणुकीसाठी सहा महिन्यांची कडक बाह्य मर्यादा निर्धारीत करते.