The Constitution of India
अनुच्छेद 104
अनुच्छेद 99 अन्वये शपथ घेण्यापूर्वी किंवा प्रतिज्ञा करण्यापूर्वी अथवा पात्र नसताना अथवा अपात्र झाल्यानंतर स्थानापन्न होण्याबद्दल व मतदान करण्याबद्दल शास्ती
पडताळणी प्रलंबित
अनुच्छेद 99 अन्वये शपथ घेण्यापूर्वी किंवा प्रतिज्ञा करण्यापूर्वी अथवा पात्र नसताना अथवा अपात्र झाल्यानंतर स्थानापन्न होण्याबद्दल व मतदान करण्याबद्दल शास्ती.—जर एखाद्या व्यक्तीने, अनुच्छेद 99 च्या आवश्यकतांचे अनुपालन करण्यापूर्वी अथवा संसदेच्या दोहोंपैकी कोणत्याही सभागृहाच्या सदस्यत्वास आपण पात्र नाही किंवा अपात्र झालो आहोत, किंवा संसदेने केलेल्या कोणत्याही कायद्याच्या तरतुदींच्या अनुसार त्या सभागृहाचा सदस्य म्हणून स्थानापन्न होण्याची किंवा मतदान करण्याची आपणास मनाई आहे, हे माहीत असताना तसे केले तर, ज्या ज्या दिवशी ती व्यक्ती स्थानापन्न झाली असेल किंवा तिने मतदान केले असेल त्या प्रत्येक दिवसाबद्दल पाचशे रुपये इतक्या शास्तीस ती पात्र होईल व अशी शास्ती संघराज्याला येणे असलेले ऋण म्हणून वसूल केली जाईल. संसद व तिचे सदस्य यांचे अधिकार, विशेषाधिकार व उन्मुक्ती
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
घडविणाऱ्यांचा उद्देश असा होता की केवळ विधिसम्मतरीत्या शपथ घेतलेले आणि कायदेशीररीत्या पात्र सदस्यच संसदेन्या अधिकारांचा, जसे की कायद्यांवर मतदान, वापर करतील. कलम 99 सहभागासाठी शपथ ही पूर्वअट ठरवते, आणि कलम 104 या अटीचे उल्लंघन करून सदस्याप्रमाणे वागण्यापासून परावृत्त करण्यासाठी आर्थिक दंडाची तरतूद करून या व्यवस्थेला बळ देते, ज्यामुळे संसदीय कार्यवाहीची शुचिता आणि वैधता अबाधित राहते.
सामान्य गृहितके
धरण: हा दंड व्यक्तीला आपली अपात्रता माहीत नसली तरी लागू होतो.
घटना: या कलमात दंड फक्त त्या वेळी लागू होतो जेव्हा व्यक्तीला स्वतःची अयोग्यता/अपात्रता ‘माहित’ असते, म्हणजे त्या भागासाठी ‘ज्ञान’ ही अट आहे (तथापि शपथ घेण्यापूर्वी बसणे/मतदान करणे हे स्वतंत्र आहे आणि त्यासाठी ‘माहिती’ची अट नाही).
धरण: हे कलम सदस्याला जागेवरून काढून टाकू शकते किंवा पदच्युत करू शकते.
घटना: कलम 104 फक्त आर्थिक दंड घालते; ते स्वतःहून सदस्याला सभासदत्वातून काढून टाकत नाही किंवा अपात्र ठरवत नाही; ते इतर घटनात्मक तरतुदींमधून होते.