The Constitution of India
अनुच्छेद 96
अध्यक्षास किंवा उपाध्यक्षास पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना त्याने अध्यक्षस्थान न स्वीकारणे
अध्यक्षास किंवा उपाध्यक्षास पदावरून दूर करण्याचा ठराव विचाराधीन असताना त्याने अध्यक्षस्थान न स्वीकारणे.—(1) लोकसभेच्या कोणत्याही बैठकीत, अध्यक्षास त्याच्या पदावरून दूर करण्याचा कोणताही ठराव विचाराधीन असताना अध्यक्ष, अथवा उपाध्यक्षास त्याच्या पदावरून दूर करण्याचा कोणताही ठराव विचाराधीन असताना, उपाध्यक्ष, स्वत: उपस्थित असला तरी, अध्यक्षस्थान स्वीकारणार नाही, आणि अनुच्छेद 95 च्या खंड (2) च्या तरतुदी, अध्यक्ष, किंवा, यथास्थिति, उपाध्यक्ष अनुपस्थित असलेल्या बैठकीच्या संबंधात त्या जशा लागू होतात, तशाच त्या अशा प्रत्येक बैठकीच्या संबंधात लागू होतील. 34 (2) अध्यक्षास, त्याच्या पदावरून दूर करण्याचा कोणताही ठराव लोकसभेत विचाराधीन असताना, त्याबाबतीत त्याला लोकसभेमध्ये भाषण करण्याचा व तिच्या कामकाजात अन्यथा भाग घेण्याचा हक्क असेल आणि अनुच्छेद 100 मध्ये काहीही असले तरी, असे कामकाज चालू असताना, अशा ठरावावर किंवा अन्य कोणत्याही बाबीवर फक्त पहिल्याच फेरीत मतदान करण्यास त्याला हक्कदार असेल, परंतु समसमान मते पडल्यास, मतदान करण्यास हक्कदार असणार नाही.
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
घटककर्त्यांचा उद्देश उघड हितसंघर्ष टाळण्याचा होता: स्वतःच्या हटवणीवरील चर्चेचे संचालन अध्यक्ष (किंवा उपाध्यक्ष) करू नयेत, कारण अध्यक्षस्थानाच्या प्रक्रिया-अधिकारांचा गैरवापर करून ते स्वतःचे रक्षण करू शकतील. त्याच वेळी, तो लोकप्रतिनिधी असल्याने आणि हटवणी प्रत्यक्ष पारित होईपर्यंत पद रिक्त होत नसल्याने, त्याचे खासदार म्हणून मूलभूत अधिकार — बोलणे, आपला पक्ष मांडणे आणि सामान्य मतदान करणे — अबाधित राहतात; मात्र अध्यक्षस्थानाशी जोडलेला समसमान मतांना तोड देणारा विशेष कास्टिंग वोटचा अधिकार त्याच्याकडून काढला जातो.
सामान्य गृहितके
धरण: अध्यक्षाविरुद्ध हटविण्याचा प्रस्ताव मांडला की त्यांचे सर्व मतदानाचे अधिकार तत्काळ संपतात.
घटना: तो तरीही त्या कार्यवाहीदरम्यान ठरावावर किंवा इतर बाबींवर पहिल्या फेरीत मतदान करू शकतो; तो फक्त टाय तोडण्यासाठीचा विशेष कास्टिंग वोटचा अधिकार गमावतो.
धरण: आपल्या हटवणीवरील चर्चेदरम्यान अध्यक्षांनी पूर्णपणे सभागृह सोडून जावे लागते.
घटना: तो उपस्थित राहू शकतो, बोलू शकतो आणि कार्यवाहीत सहभागी होऊ शकतो — फक्त त्या विशिष्ट बैठकीत अध्यक्षस्थान धरणे त्याला मान्य नाही.