Skip to content
सं Samvidhan

The Constitution of India

अनुच्छेद 68

उपराष्ट्रपतीचे रिक्त पद भरण्याकरिता निवडणूक घेण्याची मुदत आणि निमित्तवशात् रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडून आलेल्या व्यक्तीचा पदावधी

उपराष्ट्रपतीचे रिक्त पद भरण्याकरिता निवडणूक घेण्याची मुदत आणि निमित्तवशात् रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडून आलेल्या व्यक्तीचा पदावधी.—(1) उपराष्ट्रपतीचा पदावधी संपल्यामुळे रिक्त पद भरण्याकरिता निवडणूक घ्यावयाची असेल तेव्हा, तो अवधी संपण्यापूर्वी ती निवडणूक पूर्ण करण्यात येईल. (2) उपराष्ट्रपतीचा मृत्यू झाला, त्याने राजीनामा दिला किंवा त्यास पदावरून दूर केले गेले या कारणामुळे किंवा अन्यथा रिक्त होणारे त्याचे पद भरण्याकरिता, ते पद रिक्त झाल्याच्या दिनांकानंतर शक्य तितक्या लवकर निवडणूक घेण्यात येईल; आणि रिक्त पद भरण्याकरिता निवडून आलेली व्यक्ती, अनुच्छेद 67 च्या तरतुदींना अधीन राहून, आपले पद ग्रहण केल्याच्या दिनांकापासून पाच वर्षांच्या पूर्ण अवधीपर्यंत, पद धारण करण्यास हक्कदार असेल.

पडताळणी प्रलंबित

हे का आहे

संविधानाने हे निश्चित करायचे ठरवले की उपराष्ट्रपतींचे पद — जे राज्यसभेच्या सभापतीपदाशी आणि गरज पडल्यास राष्ट्रपतींच्या अनुपस्थितीत त्यांच्या कामकाजाची जबाबदारी स्वीकारण्याशी निगडित आहे — दीर्घकाळ रिक्त राहू नये. कलम 68 हे राष्ट्रपती पदातील सातत्याच्या तरतुदींना (कलम 62) अनुरूप आहे, आणि रिक्तता अपेक्षित असो (कार्यकाळाचा शेवट) किंवा अनपेक्षित असो (मृत्यू, राजीनामा, पदच्युती), सुलभ बदल सुनिश्चित करते.

सामान्य गृहितके
  • धरण: जर एखादा उपराष्ट्रपती अचानक रिक्त झालेल्या पदासाठी निवडून आला, तर तो फक्त मागील उपराष्ट्रपतींच्या कार्यकाळातील उरलेली वर्षेच पूर्ण करतो.

    घटना: कलम 68(2) स्पष्टपणे सांगते की त्यांना शपथविधीच्या तारखेपासून पूर्ण नवा पाच वर्षांचा कार्यकाळ मिळतो; फक्त उरलेला कालावधी नाही.