Skip to content
सं Samvidhan

The Constitution of India

अनुच्छेद 60

राष्ट्रपतीने शपथ घेणे किंवा प्रतिज्ञा करणे

राष्ट्रपतीने शपथ घेणे किंवा प्रतिज्ञा करणे.—प्रत्येक राष्ट्रपती व राष्ट्रपती म्हणून कार्य करणारी किंवा राष्ट्रपतीची कार्ये पार पाडणारी प्रत्येक व्यक्ती, आपले पद ग्रहण करण्यापूर्वी, भारताच्या मुख्य न्यायमूर्तीच्या समक्ष किंवा तो अनुपस्थित असेल तर, सर्वोच्च न्यायालयाच्या उपलब्ध ज्येष्ठतम न्यायाधीशाच्या समक्ष पुढील नमुन्यानुसार शपथ घेऊन किंवा प्रतिज्ञा करून त्याखाली सही करील, ती म्हणजे अशी— ईश्वरसाक्ष शपथ घेतो “ मी, क.ख., की, मी भारताचा राष्ट्रपती म्हणून आपल्या पदाचे गांभीर्यपूर्वक प्रतिज्ञा करतो निष्ठापूर्वक कार्यपालन करीन (किंवा मी भारताच्या राष्ट्रपतीची कार्ये पार पाडीन) आणि माझ्या संपूर्ण क्षमतेनिशी संविधान व कायदा यांचे जतन, रक्षण व संरक्षण करीन आणि मी स्वत:ला भारतीय जनतेच्या सेवेस व कल्याणास वाहून घेईन. ”

पडताळणी प्रलंबित

हे का आहे

ही शपथाची तरतूद अशासाठी आहे की सर्वोच्च घटनात्मक पदाचा प्रारंभ कोणत्याही पक्ष, विचारसरणी किंवा वैयक्तिक अजेंड्याऐवजी संविधानाप्रती औपचारिक व सार्वजनिक बांधिलकीने व्हावा. शपथविधी संसदेकडून नव्हे तर प्रधान न्यायाधीशांकडून करविण्याची अट कार्यपालिकेच्या प्रमुखाला संविधानसर्वोच्चतेशी आणि त्या बांधिलकीवरील न्यायालयीन देखरेखीशी प्रतीकात्मकरीत्या जोडते. शिवाय, धार्मिक शपथ आणि धर्मनिरपेक्ष प्रतिज्ञा यांपैकी पर्याय देऊन भारताच्या धार्मिक तटस्थतेच्या (secularism) घटनात्मक बांधिलकीचे प्रतिबिंब दाखवते.

सामान्य गृहितके
  • धरण: शपथ ही फक्त औपचारिक समारंभिक गोष्ट आहे; तिला कोणताही कायदेशीर परिणाम नाही.

    घटना: शपथ ही घटनात्मक पूर्वअट आहे — ही शपथ किंवा प्रतिज्ञा केल्याशिवाय राष्ट्रपती पदाचे कोणतेही अधिकार कायदेशीररित्या वापरू शकत नाहीत.

  • धरण: राष्ट्रपतींनी देवाच्या नावानेच शपथ घ्यावी लागते.

    घटना: संविधान स्पष्टपणे पर्याय देते: देवाच्या नावाने शपथ घेणे किंवा धर्मनिरपेक्ष ‘गंभीर प्रतिज्ञा’ करणे — जेणेकरून धार्मिक आणि अरreligious (non-religious) दोन्ही प्रकारच्या व्यक्तींना मान देण्यात येतो.