Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023
कलम 128
Security for good behaviour from suspected persons
When an Executive Magistrate receives information that there is within his local jurisdiction a person taking precautions to conceal his presence and that there is reason to believe that he is doing so with a view to committing a cognizable offence, the Magistrate may, in the manner hereinafter provided, require such person to show cause why he should not be ordered to execute a bond or bail bond for his good behaviour for such period, not exceeding one year, as the Magistrate thinks fit.
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
ही तरतूद प्रतिबंधात्मक न्यायाची साधने आहे. ती जुना फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1973 मधील कलम 108 मधून पुढे आणलेली असून, गुन्हा घडल्यावरच नव्हे तर तो घडण्यापूर्वीच कारवाई करण्यासाठी बनवलेल्या औपनिवेशिक काळातील पोलीस कायद्यातील कल्पनेवर आधारित आहे. संशयास्पद परिस्थितीत ओळख किंवा रहात्या ठिकाणाची माहिती लपवणारे लोक गुन्ह्याची तयारी करत असतील, असा विचार यात आहे; त्यामुळे सुरक्षा बाँडची अट ही प्रतिकारक उपाय ठरते आणि प्रत्यक्ष गुन्हा होण्याची वाट न पाहता आगाऊ खबरदारी घेण्याचे साधन बनते.
न्यायालये याला कशी वाचतात
न्यायालयांनी सातत्याने नमूद केले आहे की अशी प्रतिबंधात्मक-सुरक्षा तरतुदी अतिशय खबरदारीने वापरल्या पाहिजेत आणि त्या नेहमीच्या फौजदारी खटल्यांचा पर्याय नाहीत. न्यायाधीशांनी ठामपणे म्हटले आहे की केवळ संशय किंवा अस्पष्ट माहिती पुरेशी नाही — लपण्याची कृती आणि दंडनीय गुन्हा करण्याचा हेतू दर्शवणारे विश्वासार्ह, ठोस साहित्य असणे गरजेचे आहे, कारण अशा अधिकारांमुळे खटला न चालवता वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर मर्यादा येतात. पोकळ किंवा सर्वसाधारण स्वरूपाच्या पोलिस अहवालांवर सुरू झालेल्या कार्यवाही न्यायालयांनी रद्द केल्या आहेत.
सामान्य गृहितके
धरण: याचा अर्थ जो कोणी लोकांना टाळतो किंवा शांतपणे राहतो त्याला अटक होऊ शकते.
घटना: कायद्याला केवळ एकांतप्रियपणा पुरेसा नाही — लपण्यामागे एखादा ठ konkret (काँग्नायझेबल) गंभीर गुन्हा करण्याला मदत होईल असा खरा, कारणाधिष्ठित विश्वास असणे आवश्यक आहे; फक्त संशयास्पद जीवनशैली पुरेशी ठरत नाही.
धरण: बाँडवर सही करणे म्हणजे त्या व्यक्तीला गुन्ह्यात दोषी ठरवणे होय.
घटना: ही प्रतिबंधात्मक कारवाई आहे, दोषसिद्धी नाही — कोणताही गुन्हा सिद्ध झालेला नसतो, किंबहुना कदाचित प्रयत्नही झालेला नसतो; उद्देश फक्त पुढील काळात चांगल्या वर्तनाची खात्री घेणे हा असतो.