Indian Penal Code, 1860
कलम 51
repealedOath
The word “oath” includes a solemn affirmation substituted by law for an oath, and any declaration required or authorized by law to be made before a public servant or to be used for the purpose of proof, whether in a Court of Justice or not.
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
ब्रिटिश काळातील भारतीय कायद्यानं मान्य केलं होतं की सर्वजण धार्मिक शपथ घेतीलच असं नाही (काही समुदाय किंवा व्यक्ती श्रद्धेच्या कारणांनी आक्षेप घेत). त्यामुळे कायद्यानं ‘गंभीर प्रतिज्ञा’ हा तितक्याच कायदेशीर परिणामांचा धर्मनिरपेक्ष पर्याय दिला. कलम 51 अशा रीतीने मांडण्यात आलं की नंतरच्या भारतीय दंड संहितेतील (IPC) शपथसंबंधी तरतुदी—उदा. खोटी साक्ष देण्यासंबंधी कलमे 191-193—आपोआपच प्रतिज्ञांनाही आणि इतर कायद्याने मान्य घोषणांनाही लागू व्हाव्यात; म्हणजे कोणी न्यायालयाबाहेर घोषणा केल्याने किंवा शपथऐवजी प्रतिज्ञा केल्याने खोटं बोलण्याची जबाबदारी टाळू शकणार नाही.
सामान्य गृहितके
धरण: फक्त धार्मिक शपथलाच कायद्यात ‘शपथ’ मानलं जातं, त्यामुळे प्रतिज्ञांना कमी कायदेशीर मूल्य असतं. (चुकीचं विधान)
घटना: कलम 51 स्पष्ट करतं की शपथेऐवजी कायदेशीररित्या दिलेली गंभीर प्रतिज्ञा सर्व कायदेशीर उद्देशांसाठी, खोटं बोलल्याबद्दलच्या शिक्षांसह, शपथेप्रमाणेच वागवली जाते.
धरण: शपथसंबंधी कायदे (उदा., खोटी साक्ष) फक्त न्यायालयाच्या आत केलेल्या विधानांनाच लागू होतात. (चुकीचं विधान)
घटना: कलम 51 मध्ये ‘शपथ’ या शब्दाचा अर्थ असा वाढवून दिला आहे की कायद्याने आवश्यक किंवा अधिकृत केलेल्या, कोणत्याही सार्वजनिक सेवकासमोर केलेल्या किंवा पुराव्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या घोषणांचाही त्यात समावेश होतो—फक्त न्यायालयापुरताच नाही.