फक्त मोठ्या गर्दीत असणेच या कायद्यानुसार गुन्हा आहे.

हा कायदा तेव्हाच लागू होतो जेव्हा सभा सार्वजनिक शांतता भंग होण्याची शक्यता निर्माण करते आणि कायदेशीर पद्धतीने पांगण्याचा आदेश दिला गेला आहे व तो जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केला गेला आहे.

हे कलम आंदोलकांना केवळ आंदोलन केल्याबद्दल शिक्षा करते.

न्यायालयांनी स्पष्ट केले आहे की शांततापूर्ण सभा व आंदोलन हे संरक्षित आहेत; या कलमाचे लक्ष्य फक्त वैध पांगण्याचा आदेश दिल्यानंतरही जाणीवपूर्वक थांबून राहणे आहे, जमणे किंवा एकत्र येणे हा कृतीस्वरूप नाही.

Indian Penal Code, 1860

कलम 151

repealed

Knowingly joining or continuing in assembly of five or more persons after it has been commanded to disperse

Whoever knowingly joins or continues in any assembly of five or more persons likely to cause a disturbance of the public peace, after such assembly has been lawfully commanded to disperse, shall be punished with imprisonment of either description for a term which may extend to six months, or with fine, or with both.§

पडताळणी प्रलंबित

हे का आहे

ही तरतूद वसाहतकालीन Indian Penal Code मधून आलेली आहे. उद्देश असा की बेकायदेशीर जमाव दंगल किंवा हिंसाचारात वाढू नयेत म्हणून अधिकाऱ्यांना साधन उपलब्ध व्हावे. Criminal Procedure Code च्या Section 144 (ज्यामुळे दंडाधिकाऱ्यांना पांगण्याचा आदेश देण्याचा अधिकार मिळतो) या तरतुदीसोबत ही तरतूद काम करते. कायदेशीर पांगण्याच्या आदेशाचे जाणीवपूर्वक उल्लंघन दंडनीय बनवून, लोकशांती राखण्याचा प्रयत्न केला जातो, ज्यामुळे लोकांवर लगेचच कठोर ‘दंग्यां’संबंधी कलमांखाली कारवाई करावी लागणार नाही.

न्यायालये याला कशी वाचतात

न्यायालयांनी सर्वसाधारणपणे स्पष्ट केले आहे की या कलमाखाली दोषसिद्धीसाठी अभियोजनाने सिद्ध करणे आवश्यक आहे: पांगण्याचा आदेश कायदेशीर अधिकार असलेल्या अधिकाऱ्याने (सामान्यतः दंडाधिकारी किंवा सक्षम पोलिस अधिकारी) विधिपूर्वक दिला होता, आणि त्या आदेशानंतरही आरोपी जाणीवपूर्वक जमावात थांबला. फक्त उपस्थित असणे पण पांगण्याच्या आदेशाची जाणीव नसणे, किंवा बेकायदेशीर/अयोग्य असा पांगण्याचा आदेश असणे—अशा परिस्थितीत दोषसिद्धी पुरेशी ठरत नाही असे विविध उच्च न्यायालयीन निर्णयांत सांगितले गेले आहे; मात्र या कलमाचा सर्वंकष अर्थ लावणारा एकच असा सर्वोच्च न्यायालयाचा मैलाचा दगड ठरलेला निकाल नाही.

सामान्य गृहितके

धरण: फक्त मोठ्या गर्दीत असणेच या कायद्यानुसार गुन्हा आहे.
घटना: हा कायदा तेव्हाच लागू होतो जेव्हा सभा सार्वजनिक शांतता भंग होण्याची शक्यता निर्माण करते आणि कायदेशीर पद्धतीने पांगण्याचा आदेश दिला गेला आहे व तो जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केला गेला आहे.
धरण: हे कलम आंदोलकांना केवळ आंदोलन केल्याबद्दल शिक्षा करते.
घटना: न्यायालयांनी स्पष्ट केले आहे की शांततापूर्ण सभा व आंदोलन हे संरक्षित आहेत; या कलमाचे लक्ष्य फक्त वैध पांगण्याचा आदेश दिल्यानंतरही जाणीवपूर्वक थांबून राहणे आहे, जमणे किंवा एकत्र येणे हा कृतीस्वरूप नाही.