आरोपीला फक्त मूळ आरोपपत्रात जशी गुन्ह्याची अचूक मांडणी आहे तसल्याच गुन्ह्यात दोषी ठरवता येतो.

जर पुरावे कमी दर्जाचा अंतर्भूत गुन्हा सिद्ध करत असतील, किंवा आरोपित गुन्हा कमी स्वरूपाच्या गुन्ह्यात उतरतो, किंवा केवळ प्रयत्नच सिद्ध होतो, तर त्या कमी गुन्ह्यात किंवा प्रयत्नात स्वतंत्र आरोपाशिवायही आरोपीला दोषी ठरवता येते.

Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023

कलम 245

When offence proved included in offence charged

(1) When a person is charged with an offence consisting of several particulars, a combination of some only of which constitutes a complete minor offence, and such combination is proved, but the remaining particulars are not proved, he may be convicted of the minor offence, though he was not charged with it.§

(2) When a person is charged with an offence and facts are proved which reduce it to a minor offence, he may be convicted of the minor offence, although he is not charged with it.§

(3) When a person is charged with an offence, he may be convicted of an attempt to commit such offence although the attempt is not separately charged.§

(4) Nothing in this section shall be deemed to authorise a conviction of any minor offence where the conditions requisite for the initiation of proceedings in respect of that minor offence have not been satisfied. Illustrations.§

(a) A is charged, under sub-section (3) of section 316 of the Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023, with criminal breach of trust in respect of property entrusted to him as a carrier. It appears, that he did commit criminal breach of trust under sub-section (2) of section 316 of that Sanhita in respect of the property, but that it was not entrusted to him as a carrier. He may be convicted of criminal breach of trust under the said sub-section (2) of section 316.§

(b) A is charged, under sub-section (2) of section 117 of the Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023, with causing grievous hurt. He proves that he acted on grave and sudden provocation. He may be convicted under sub-section (2) of section 122 of that Sanhita.§

पडताळणी प्रलंबित

हे का आहे

ही कलम-व्याख्या अशी अन्यायकारक स्थिती टाळते की, खटल्यात अधिक गंभीर आरोपातील सर्व घटक सिद्ध न झाल्यामुळे आरोपी पूर्णपणे सुटून जाईल, जरी पुरावे स्पष्टपणे एखादा कमी पण संबंधित गुन्हा दाखवत असतील. यामुळे न्यायालयाला प्रत्यक्ष सिद्ध झालेल्या तथ्यांनुसार न्याय करता येतो, आणि तरीही कोणत्याही गुन्ह्यासाठी आवश्यक प्रक्रिया-सुरक्षा (जसे की आवश्यक मंजुरी) पाळली गेली पाहिजे ही अट कायम राहते.

सामान्य गृहितके

धरण: आरोपीला फक्त मूळ आरोपपत्रात जशी गुन्ह्याची अचूक मांडणी आहे तसल्याच गुन्ह्यात दोषी ठरवता येतो.
घटना: जर पुरावे कमी दर्जाचा अंतर्भूत गुन्हा सिद्ध करत असतील, किंवा आरोपित गुन्हा कमी स्वरूपाच्या गुन्ह्यात उतरतो, किंवा केवळ प्रयत्नच सिद्ध होतो, तर त्या कमी गुन्ह्यात किंवा प्रयत्नात स्वतंत्र आरोपाशिवायही आरोपीला दोषी ठरवता येते.