Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023
कलम 227
Giving false evidence
Whoever, being legally bound by an oath or by an express provision of law to state the truth, or being bound by law to make a declaration upon any subject, makes any statement which is false, and which he either knows or believes to be false or does not believe to be true, is said to give false evidence. Explanation 1.—A statement is within the meaning of this section, whether it is made verbally or otherwise. Explanation 2.—A false statement as to the belief of the person attesting is within the meaning of this section, and a person may be guilty of giving false evidence by stating that he believes a thing which he does not believe, as well as by stating that he knows a thing which he does not know. Illustrations.
(a) A, in support of a just claim which B has against Z for one thousand rupees, falsely swears on a trial that he heard Z admit the justice of B’s claim. A has given false evidence.
(b) A, being bound by an oath to state the truth, states that he believes a certain signature to be the handwriting of Z, when he does not believe it to be the handwriting of Z. Here A states that which he knows to be false, and therefore gives false evidence.
(c) A, knowing the general character of Z’s handwriting, states that he believes a certain signature to be the handwriting of Z; A in good faith believing it to be so. Here A’s statement is merely as to his belief, and is true as to his belief, and therefore, although the signature may not be the handwriting of Z, A has not given false evidence.
(d) A, being bound by an oath to state the truth, states that he knows that Z was at a particular place on a particular day, not knowing anything upon the subject. A gives false evidence whether Z was at that place on the day named or not.
(e) A, an interpreter or translator, gives or certifies as a true interpretation or translation of a statement or document which he is bound by oath to interpret or translate truly, that which is not and which he does not believe to be a true interpretation or translation. A has given false evidence.
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
ही तरतूद, जुन्या Indian Penal Code मधील Section 191 मधून पुढे आणलेली, न्यायिक व कायदेशीर कार्यवाहीची शुचिता जपण्यासाठी आहे. न्यायालये, शासकीय संस्था आणि अधिकृत प्रक्रिया शपथ, कायदेशीर कर्तव्य किंवा घोषणेअंतर्गत लोक सत्य बोलतील या गृहीतकावर चालतात. ‘खोटी साक्ष’ म्हणजे नेमके काय याची स्पष्ट व्याख्या नसती, तर शपथभंग किंवा कपटी घोषणा दंडनीय ठरवणे कठीण झाले असते. ही तरतूद केवळ वस्तुनिष्ठ सत्यावर नव्हे तर व्यक्तीच्या ज्ञान/विश्वासावरही भर देते — प्रामाणिक चूक आणि जाणीवपूर्वक खोटे यांमध्ये फरक ओळखते.
न्यायालये याला कशी वाचतात
भारतीय न्यायालयांनी, याच स्वरूपाच्या पूर्वसूरी तरतुदीचे (Section 191, IPC) अर्थ लावताना सातत्याने असे ठरवले आहे की खोटी साक्ष या गुन्ह्याचा गाभा म्हणजे जाणीवपूर्वक किंवा बेफिकिरीने असे काही प्रतिपादन करणे ज्यावर आरोपीचा प्रामाणिक विश्वास नसतो — केवळ अचूकतेचा अभाव किंवा प्रामाणिक चुकीचा समज हा खोटी साक्ष ठरत नाही. न्यायालयांनी वारंवार प्रामाणिक चूक (दर्शनी उदाहरण (c) प्रकार) आणि जाणीवपूर्वक असत्य (दर्शनी उदाहरणे (b), (d) प्रकार) यात भेद केला आहे, आणि अभियोजनाने विधान करतानाचा आरोपीचा खरा मानसिक अवस्थेचा पुरावा देणे आवश्यक असल्यावर भर दिला आहे.
सामान्य गृहितके
धरण: न्यायालयातील साक्षेत तथ्यात्मक चुकीचे विधान केले तर ते नेहमीच खोटी साक्ष ठरते.
घटना: कायद्याचा भर त्या व्यक्तीच्या त्या क्षणीच्या प्रामाणिक विश्वासावर असतो. एखाद्याचा खरोखरचा विश्वास असेल की त्याचे विधान बरोबर आहे, तर ते वस्तुस्थितीने चुकीचे असले तरी ते खोटी साक्ष ठरत नाही (दर्शनी उदाहरण (c) पहा).
धरण: खोटी साक्ष हा गुन्हा फक्त न्यायालयात बोलून दिलेल्या साक्षेलाच लागू होतो.
घटना: स्पष्टीकरण 1 स्पष्ट करते की विधान मौखिक असो वा अन्य स्वरूपात, आणि ही कलम घोषणांवर, अनुवादांवर व इतर कायदेशीर बंधनकारक निवेदनांवरही लागू होते.