ही कलम गुलामगिरीशी निगडित कोणत्याही एक-वेळच्या कृत्याला लागू होते.

मूळ मजकूरात ‘सवयीचा’ (हॅबिच्युअल) व्यवहार दंडनीय आहे—म्हणजे वारंवार होणारी आचरण-पद्धती; एकट्या, वेगळ्या प्रसंगाला हे आवश्यकच लागू पडते असे नाही (सोपी व्याख्या).

हा कायदा फक्त कालबाह्य ऐतिहासिक अवशेष आहे आणि आता अप्रस्तुत आहे—अशी समजूत चुकीची आहे.

तो अजूनही Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 अंतर्गत भारताच्या विद्यमान फौजदारी कायद्यात आहे आणि गुलाम व्यापारासारख्या आधुनिक शोषणाच्या प्रकारांनाही लागू पडू शकतो.

Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023

कलम 145

Habitual dealing in slaves

Whoever habitually imports, exports, removes, buys, sells, traffics or deals in slaves, shall be punished with imprisonment for life, or with imprisonment of either description for a term not exceeding ten years, and shall also be liable to fine.§

पडताळणी प्रलंबित

हे का आहे

ही तरतूद मूळतः Indian Penal Code, 1860 मधील Section 371 म्हणून आलेल्या कायद्याचा पुढारलेला अवतार आहे. ब्रिटिश वसाहतकालीन सत्तेने Slavery Abolition Act, 1833 नंतर आपल्या सर्व प्रदेशांत, भारतासह, गुलामगिरी आणि गुलाम व्यापार रद्द करताना आणि नंतरच्या आंतरराष्ट्रीय गुलामगिरी-विरोधी चळवळींच्या पार्श्वभूमीवर हे प्रावधान आले. या कायद्याचा उद्देश गुलामांच्या व्यापाराला आपला व्यवसाय किंवा जगण्याचा मार्ग बनवणाऱ्या, म्हणजेच पुनरावृत्तपणे करणाऱ्या लोकांना लक्ष्य करणे हा होता; एकदाच झालेल्या बेकायदेशीर कृत्यापेक्षा अशी सवयीची वर्तणूक अधिक गंभीर गुन्हा मानून कडक शिक्षा देणे अपेक्षित होते. Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 मध्ये ही तरतूद मोठ्या प्रमाणावर जशीच्या तशी ठेवली आहे, ज्यातून संस्थात्मक गुलामगिरीविरुद्ध भारताची दीर्घकालीन कायदेशीर नकारघंटा टिकवली गेली आहे.

सामान्य गृहितके

धरण: ही कलम गुलामगिरीशी निगडित कोणत्याही एक-वेळच्या कृत्याला लागू होते.
घटना: मूळ मजकूरात ‘सवयीचा’ (हॅबिच्युअल) व्यवहार दंडनीय आहे—म्हणजे वारंवार होणारी आचरण-पद्धती; एकट्या, वेगळ्या प्रसंगाला हे आवश्यकच लागू पडते असे नाही (सोपी व्याख्या).
धरण: हा कायदा फक्त कालबाह्य ऐतिहासिक अवशेष आहे आणि आता अप्रस्तुत आहे—अशी समजूत चुकीची आहे.
घटना: तो अजूनही Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 अंतर्गत भारताच्या विद्यमान फौजदारी कायद्यात आहे आणि गुलाम व्यापारासारख्या आधुनिक शोषणाच्या प्रकारांनाही लागू पडू शकतो.