Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023
कलम 112
Petty organised crime
(1) Whoever, being a member of a group or gang, either singly or jointly, commits any act of theft, snatching, cheating, unauthorised selling of tickets, unauthorised betting or gambling, selling of public examination question papers or any other similar criminal act, is said to commit petty organised crime. Explanation.—For the purposes of this sub-section “theft” includes trick theft, theft from vehicle, dwelling house or business premises, cargo theft, pick pocketing, theft through card skimming, shoplifting and theft of Automated Teller Machine.
(2) Whoever commits any petty organised crime shall be punished with imprisonment for a term which shall not be less than one year but which may extend to seven years, and shall also be liable to fine.
पडताळणी प्रलंबित
हे का आहे
भारतीय दंड संहिता नव्याने आलेल्या भारतीय न्याय संहिता (2023) पूर्वी, भारतात मोठ्या प्रमाणातील संघटित गुन्ह्यांविरुद्ध (महाराष्ट्र, कर्नाटक इत्यादीतील माफिया-पद्धतीच्या टोळ्यांना लक्ष्य करणारे विशेष कायदे) कडक तरतुदी होत्या; पण वारंवार आणि समन्वयाने चालणारे, रोजच्या व्यवहारात दिसणारे लहान संघटित गुन्हे — जसे खिसेकापू टोळ्या, एटीएम चोरीचे जाळे, परीक्षापत्रिका गळतीचे नेटवर्क, किरकोळ फसवणुकीचे गट — यांसाठी स्वतंत्र, नेमकी तरतूद नव्हती. म्हणूनच कायदेमंडळाने कलम 112 आणून अशा कमी पातळीच्या पण सातत्यपूर्ण गटगुन्ह्यांना स्वतंत्र गुन्हा ठरवून कठोर शिक्षा देण्याची व्यवस्था केली; कारण हे गुन्हे सामान्य नागरिकांना रोजच्या जीवनात (सार्वजनिक वाहतूकातील चोरी, परीक्षा फसवणूक, बेकायदा सट्ट्याची जाळी) जास्त फटका देतात, आणि यापूर्वी त्यांवर केवळ सर्वसाधारण चोरी किंवा फसवणुकीच्या हलक्या तरतुदींनुसार कारवाई होत असे.
सामान्य गृहितके
धरण: हा कायदा फक्त माफियासारख्या मोठ्या गुन्हेगारी संघटनांनाच लागू पडतो.
घटना: खरं तर हा कायदा खिसेकापू टोळ्या किंवा परीक्षापत्रिका गळतीसारख्या ‘किरकोळ’ संघटित गुन्ह्यांना लक्ष्य करतो; मोठ्या गुन्हेगारी सिंडिकेट्सवरची कारवाई इतर तरतुदींमध्ये (BNS मध्ये) आधीच समाविष्ट आहे.
धरण: एकच व्यक्ती एकटीने वागत असेल तर या कलमान्वये तिच्यावर कधीही गुन्हा दाखल होऊ शकत नाही.
घटना: कायद्यात म्हटले आहे की गटातील सदस्य ‘एकट्याने किंवा संयुक्तपणे’ कृती करू शकतो — म्हणजेच गटाच्या कारवाईचा भाग म्हणून एक सदस्य एकट्याने वागला तरी त्याच्यावर या कलमान्वये गुन्हा दाखल होऊ शकतो.